Hoe kapitalisme onze self care beïnvloedt

Ik ga nu deze act of self care doen, zodat ik er morgen mooi uit zie voor die ene persoon. Of zodat ik op mijn werk beter kan presteren. Of zodat ik fitter word. Of … Je kan het waarschijnlijk zelf aanvullen. Hoe vaak betrap jij jezelf op deze gedachtes? Jammer genoeg betekent self care tegenwoordig: constante zelfverbetering. Iedereen wil toch mooier, creatiever en meer succesvol worden? En als je daar niet aan mee doet, geef je vast niets om je eigen lot. Althans, dat is de insteek van kapitalisme. Productiviteit en succes als meetlat voor je geluk en de kwaliteit van je leven.

Daarnaast is self care een kapitalistisch product geworden: het is te koop. Je wordt rond de oren geslagen met allerlei wellness producten die je zullen helpen om ‘je beste zelf’ te zijn. Onder het mom van ‘treat yourself’, is self care van een manier om aan zelfreflectie te doen, overgegaan naar een commercieel product dat consumerism, oftewel consumptisme in stand houdt. Grote bedrijven doen ons geloven dat we hun koopwaar nodig hebben, anders doen we onszelf tekort en lopen we die beste versie van onszelf mis.

Zelf vind ik het nog steeds erg moeilijk om aan self care te doen zonder het doel na te streven om mezelf op de één of andere manier te willen verbeteren. Wat is dat eigenlijk gek; waarom kunnen we niet gewoon lief zijn voor onszelf? Ons lichaam rust geven zonder verwachtingen? Hieronder leg ik uit waarom kapitalisme daar een stokje voor steekt. In de tweede helft van het artikel stel ik een andere versie van self care voor, met liefde voor jezelf zoals je nú bent.

Hoe productiever, hoe beter

In deze maatschappij worden we aangemoedigd om alsmaar productiever te worden. We leven in een cultuur waarin prestatie en succes er het meest toe lijken te doen. Voor negatieve emoties is er geen tijd, en falen vinden we doodeng. Nogal logisch als in het bedrijfsleven, minder productieve werknemers gelijk staat aan minder winst. Mensen die niet komen opdagen op hun werk, ziek worden of in de ogen van de baas te traag of rustig werken, zijn een bedreiging voor het bedrijf en in die zin ook voor het kapitalistische systeem.

De beste versie van jezelf

Zo worden we geconditioneerd om succes in ons leven op nummer één te zetten. De reclamewereld speelt hierop in: succes is maakbaar, en dan wel met hun producten. Geluk ligt binnen handbereik. Schoonheid en gezondheid trouwens ook, je hoeft er enkel het geld voor over te hebben. Wie dat niet doet, geeft vast niet genoeg om zichzelf, dat is de boodschap die we meekrijgen.

Zo kleeft er een morele veroordeling vast aan onze gezondheid, hoe we eruitzien en wat we daarvoor doen. Individualistisch kapitalisme geeft ons het idee dat alles maakbaar is. Dus als we iets willen, moeten we er zelf hard voor werken.

Een deel van ons ‘imago’ hebben we weliswaar zelf in de hand, maar het is een ongelooflijke druk op je schouders om steeds de beste versie van jezelf te moeten presenteren aan de buitenwereld. Als we niet elke week uren in de gym vertoeven, zijn we dan een slecht mens?

Het antwoord luidt natuurlijk: nee! Maar hoe kan je dan ingaan tegen die kapitalistische druk? Juist met self care en het accepteren van jezelf zoals je bent.

Omarm je imperfecties

Onze waarde als mens staat niet in verbinding met ons uiterlijk, ons imago en onze gezondheid. Laat de angst los dat als je niet perfect bent, je dan een minderwaardig persoon bent. Besef dat je waarde niet afhangt van hoeveel bergen werk je hebt verzet en of je nou één of drie puistjes hebt. Jouw eigenwaarde zit vanbinnen, en die verandert niet elke dag als gevolg van jouw life choices: die is altijd daar. Je bent altijd waardevol. 

Waarom zouden we ook steeds de sprankelende, gedreven versie van onszelf moeten zijn? Het omarmen van je eigen imperfecties en het ruimte geven aan negatieve emoties geeft juist diepte en zin aan je leven. Naast het delen van geluk met elkaar, kan je juist een fundament bouwen op het delen van verdriet, frustratie en twijfel. Dit zijn emoties die ons allemaal verbinden.

Stap uit de eeuwige tredmolen

Durf dus tegen de stroom in te gaan en imperfect te zijn. Zeg nee tegen dit veeleisende systeem en doe waar jij vandaag behoefte aan hebt, zonder verwachtingen om morgen productiever/beter/mooier te zijn. We hebben het kapitalistische systeem zo geïnternaliseerd dat we vergeten dat we een keuze hebben.

Het belang van self care

Iedereen kan volgens mij meer liefde en begrip voor zichzelf gebruiken. Zeker als vrouwen en femmes die bezig zijn met tegen het systeem in te gaan, moeten we opletten dat we er niet ten onder aan gaan. Onderzoek heeft aangetoond hoezeer het vechten voor politieke verandering ons uitput, bovenop de discriminatie en onderdrukking die we (op verschillende levels en gebieden) ervaren. Voornamelijk zwarte mensen, mensen van kleur, queer people en gemarginaliseerde mensen staan aan de frontlinies van protesten en hebben te maken met een enorme mentale, emotionele en fysieke druk. Voor hen is self care belangrijker dan ooit.

Self care als activistische daad

Maar hoe kunnen we aan self care doen zonder juist in dat systeem dat we bevragen, te hervallen? In dit artikel zet ik enkele tips op een rijtje.

Laten we teruggaan naar Audre Lorde, die self care definieerde als volgt: “Caring for myself is not self-indulgence, it is self-preservation, and that is an act of political warfare.” Self care is dus het op de eerste plaats zetten van jezelf, en daarbij aangeven dat je er mag zijn, en wel zoals je bent. In een maatschappij waarin het nooit goed genoeg is, is het een activistische daad om dat te doen.

Kortom, laten we liever zijn voor onszelf. We zijn al goed genoeg op dit moment, en hoeven niet steeds perfect te zijn, voor niemand. Vanuit dit perspectief kunnen we voor onszelf gaan zorgen op een manier die juist ingaat tegen het kapitalistische systeem. 

 

Share this post

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email

Over spelling en interpunctie

Vrouwengereedschap wordt onderhouden door vrijwilligers. Naast het bijhouden van deze website en social media kanalen, hebben wij allen ook een full-time baan. Daarom kan het voorkomen dat er hier en daar spellings- of interpunctiefouten in onze tekst staan. En dat vinden wij helemaal niet erg! Zolang onze stukken leesbaar zijn en de boodschap duidelijk is, maken wij ons geen zorgen over een foutje. Hopelijk jij ook niet ;)