Hoe je als wit persoon racisme ook ná Sinterklaas kan bestrijden

Als wit persoon maken we maar al te vaak de denkfout dat Nederland heel erg vooruitstrevend is en dat er amper nog racisme is. Maar kolonialisme heeft wel degelijk nog steeds enorme gevolgen voor hen die geen wit privilege hebben. 

We kunnen niet gewoon doen alsof we kleurenblind zijn en iedereen gelijk voor ons is, terwijl dit in de praktijk verre van de waarheid is. Als je kleurenblind denkt te zijn, ontken je ook het afschuwelijke koloniale verleden van mensen van kleur en hoe racisme hun leven elke dag beïnvloedt. De machtsstructuren in onze maatschappij zijn te zeer aanwezig en te diep geworteld in kolonialisme.

Door onder andere Kick Out Zwarte Piet (#KOZP) beginnen witte mensen meer na te denken over racisme en hun eigen stilzwijgen daarover. Als je geen anti-racistisch standpunt inneemt, draag je bij aan racisme. Dus het gaat niet alleen om wat je niet doet, maar ook om wat je laat gebeuren. Nu er bij de intocht van Sinterklaas in de meeste grote steden – eindelijk – enkel roetpieten aanwezig waren, zijn we weer een stapje verder. Maar als het gesprek rond zwarte piet zometeen voorbij is, gaan we als wit persoon vaak gewoon verder met ons dagelijks leven. Wij worden immers niet dag in, dag uit geconfronteerd met racisme.

Hoe kan dat anders? Hoe kunnen we ook in de rest van het jaar racisme niet langer door de vingers zien en een actieve, anti-racistische houding aannemen? Ten eerste moeten we ons bewust worden van ons eigen privilege. Vervolgens moeten we over racisme durven en leren te spreken en ervoor openstaan te leren van onze fouten. Zo kunnen we nadenken hoe we ons witte privilege kunnen gebruiken om ons uit te spreken tegen racisme, zonder in de rol van white saviour, een essentieel idee in witte suprematie, te vervallen. Hieronder zet ik verschillende ideeën op een rijtje.

1. Word je bewust van je eigen vooroordeel

Besef dat je heel erg biased bent, ook al doe je je best om het niet te zijn. Onze hele geschiedenis en canon zijn opgesteld vanuit een westers oogpunt. Als je een foto van handen googelt, krijg je telkens witte handen. Als jij zelf denkt aan handen, zijn dat hoogstwaarschijnlijk ook witte handen. 

We zijn nog steeds geïndoctrineerd door racisme en het vergt erg veel moeite om ons daarvan te ontdoen. Moeite die we moeten nemen om de geschiedenis te herschrijven en ons eigen perspectief bij te stellen.

2. Bespreek je witte privilege onderling met vrienden

Ga de discussie aan met vrienden die op een gelijke manier denken, en vooral ook met degenen die er een hele andere mening op nahouden – op een gentle, maar standvastige manier.

Kijk of je samen voorbeelden kan vinden van je privilege en wat dat voor gevolgen heeft. Vaak kunnen we ons een heleboel dingen niet voorstellen, omdat we er nooit mee geconfronteerd zijn geweest vanwege onze witte huidskleur. Toch is het belangrijk je bewust te worden van al die privileges die we vanzelfsprekend vinden.

Ook met vrienden die heel anders denken, kan het waardevol zijn om hierover te praten. Als jij met hen praat over racisme, geef je hen de kans om hun perspectief bij te stellen en te groeien.

3. Ook bij je familie kan je racisme aankaarten

Lilly brengt deze maand een heel artikel uit over hoe je met je familie aan de feesttafel dit jaar moeilijkere onderwerpen niet uit de weg hoeft te gaan.

Maar alvast voor nu: leg uit aan je familie dat tijden (en daarbij tradities) veranderen en dat we als witte mensen ons racisme onder ogen moeten zien. Het is altijd moeilijk voor mensen om toe te geven dat ze fout zaten. Maar dit is wel nodig voor verandering.

Zwarte Piet is geen onschuldig kinderfeest dat losstaat van historische context én de hedendaagse maatschappij. Vraag je familieleden of ze zich in mensen van kleur kunnen verplaatsen en kunnen begrijpen dat deze hele discussie over een veel groter, structureel probleem gaat.

4. Loop mee in protestmarsen

Niet alleen tijdens de Sinterklaasperiode, maar ook in de rest van het jaar zijn er kansen om op te komen voor Black lives, zoals de antiracismedemonstratie van afgelopen en aankomende maart. Blijf zulke demonstraties in de gaten houden en kijk wanneer je kan meelopen. Als wit persoon loop je in zo’n mars veel minder kans op geweld van racisten en hoe meer witte mensen meelopen, hoe kleiner de kans op geweld. Gebruik dus dat privilege om mee te protesteren. Is er in jouw stad of gemeente geen protestmars? Wie weet kan je er één organiseren en zo gelijkgestemden ontmoeten.

5. Zijn er andere ‘tradities’ in onze cultuur die we kunnen ontmantelen?

Zwarte Piet is het meest obvious voorbeeld van racisme in de Nederlandse cultuur. Maar er zijn een heleboel Nederlandse culturele instanties en structuren waarin racisme schuilt, die we minder openlijk bevragen. Zo bestaat de kunstcollectie van de meeste musea nog steeds uit witte kunstenaars, in lijn met de traditie van ons gevoel van westerse superioriteit. Hoe zit het in jouw stad/ gemeente? Als je naar het museum gaat, is er dan kunst van niet-witte mensen aanwezig? Zo nee, kan je dan met iemand van het museum erover spreken of het museum een mail sturen?

6. Op welk gebied kan jij zelf groeien?

Educate yourself. Luister naar zwarte mensen en mensen van kleur rondom je. Luister écht. Als ze je vertellen dat je fout zit, wees dan dankbaar voor het feit dat ze je willen helpen te groeien. Slik je white fragility in en leg je eigen vooroordeel opnieuw onder de loep.

Lees boeken geschreven door personen van kleur en luister naar hun muziek. Naomi’s artikel is alvast een heel goed begin om zwarte artiesten in andere genres dan hip hop te leren kennen! Door naar hun muziek te luisteren en hun boeken te lezen, steun je deze kunstenaars ook financieel. Kan je black culture goed leren kennen zonder alles te categoriseren als ‘exotisch’ of ‘other’? Kan je de invloed van kolonialisme herkennen in je eigen denken? 

Qua educatie kunnen deze Instagram accounts je op weg helpen. En verder: wees eerlijk tegenover jezelf over hoe jij in je dagelijkse leven wel of niet opkomt tegen racisme. Vraag jezelf af wat jij gedurende de rest van het jaar kan doen om racisme te bestrijden en wat je normaal niet doet. Besef dat het feit dat je driekwart van het jaar niet aan racisme denkt, je witte privilege is.

Share this post

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email

Over spelling en interpunctie

Vrouwengereedschap wordt onderhouden door vrijwilligers. Naast het bijhouden van deze website en social media kanalen, hebben wij allen ook een full-time baan. Daarom kan het voorkomen dat er hier en daar spellings- of interpunctiefouten in onze tekst staan. En dat vinden wij helemaal niet erg! Zolang onze stukken leesbaar zijn en de boodschap duidelijk is, maken wij ons geen zorgen over een foutje. Hopelijk jij ook niet ;)